Państwo spłaciło 2,24 mln zł długów koledze ministra, a ten wydzierżawił ziemię do 2044 roku
Minister rolnictwa Stefan Krajewski znał sytuację Michała Zarzeckiego. Przyznał to sam resort – i natychmiast dodał, że wszystko jest w porządku. Sytuacja, jak ustaliła Wirtualna Polska, wyglądała tak: Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa spłacił za gospodarstwo wieloletniego współpracownika ministra 2 235 312,37 zł, przejął 18,96 ha ziemi, a potem wydzierżawił mu te same grunty do 30 września 2044 r. Resort uspokaja, że odbyło się to zgodnie z prawem i że z takiego mechanizmu może skorzystać każdy rolnik. Dwie dymisje w jeden dzień podpowiadają, że „każdy” ma w tym resorcie raczej klubowy charakter.
24 stycznia 2023 r. poseł PSL Stefan Krajewski tłumaczył na sejmowej komisji rolnictwa, jak działa ustawa o oddłużaniu gospodarstw. „To jest kpina” – ocenił wtedy. Rolnik tracący płynność finansową potrzebuje, jego zdaniem, „albo cudu, albo czegoś blisko cudu”, żeby się z długów wygrzebać. Na sali siedział wówczas 26-letni rolnik spod Grajewa, Michał Zarzecki. Dwa lata później cud jednak się zdarzył. Trafił, z wręcz wzorcową celnością, w kolegę z partii.
Zarzecki nie przyszedł z ulicy. W PSL jest od 2014 r., prowadził podlaską młodzieżówkę ludowców, startował do Sejmu z tych samych list co Krajewski. Od 16 stycznia 2024 r. do 31 października 2024 r. był doradcą ówczesnego wiceministra Krajewskiego. Potem nastąpiła przerwa. Na tyle wygodna, by złożyć wniosek jako „prywatny rolnik”, i na tyle krótka, by wrócić na lepsze stanowisko. 21 lutego 2025 r. złożył w KOWR wniosek o przejęcie długów. 2 czerwca agencja zaczęła spłacać wierzycieli. 24 lipca Krajewski został ministrem rolnictwa. Pięć dni później Zarzecki wrócił do resortu – tym razem jako szef gabinetu politycznego. Od przelewów minęło osiem tygodni. Tempo, którego zwykły wnioskodawca może pozazdrościć nie tylko urzędowi, ale i kalendarzowi.
„Minister znał sytuację Michała Zarzeckiego” – odpisało Wirtualnej Polsce ministerstwo. I od razu dodało, że skorzystanie z ustawowego instrumentu „nie stanowi przeszkody w zatrudnieniu”. Najpierw się wie. Potem się awansuje. Na koniec tłumaczy się, że wiedza nie wadzi. Zarzecki zapewnił, że w chwili składania wniosku i finalizowania umowy nie pracował w ministerstwie, konfliktu interesów nie widzi, a gospodarstwo prowadzi „poza godzinami pracy w ministerstwie”. Piękny podział dnia: do południa gabinet ministra nadzorującego KOWR, po godzinach ziemia właśnie od tego KOWR wydzierżawiona. Konflikt interesów? Resort zapewnia, że nie zachodził. Przy takim wzroku można by w ministerstwie rolnictwa nie zauważyć stodoły.
Bo ziemi Zarzecki, rzecz jasna, nie opuścił. Po co odchodzić, skoro można zostać? 4 lutego 2026 r., już jako szef gabinetu ministra, który KOWR nadzoruje, podpisał umowę dzierżawy do 30 września 2044 r. Pierwszeństwo byłemu właścicielowi daje ustawa – i akurat ten przepis zadziałał wzorowo, bez kolejek i bez oczekiwania na cud. Według wyliczeń WP roczny czynsz to około 13,7 tys. zł. Mniej więcej 1,1 tys. zł miesięcznie za niemal 19 hektarów. Z hektara wychodzi 8,8 decytony pszenicy; średnia w umowach białostockiego oddziału KOWR z 2026 r. wynosi 12,2. Agencja zastrzega, że stawki zależą od jakości ziemi. Oczywiście. Od 2 czerwca 2030 r. Zarzecki będzie mógł te grunty odkupić. Przez 20 lat nikt inny nie ma do nich prawa. Państwo spłaca długi, wynajmuje ziemię byłemu właścicielowi taniej niż wynosi średnia w oddziale i rezerwuje mu prawo odkupu. A wszystko to, jak słyszymy, dostępne dla każdego.
Kwota przeznaczona na jego oddłużenie stanowiła – według ustaleń WP – 22 proc. wszystkich pieniędzy, jakie KOWR wydał w 2025 r. na ten cel w całej Polsce. W całym kraju agencja zawarła tego roku dziewięć takich umów. Ponad jedna piąta puli poszła na jedno gospodarstwo. Ziemię i budynki wyceniono na 2 236 251 zł. Wycenę dołączył do wniosku sam zainteresowany. KOWR miał zastrzeżenia i sprawdził gospodarstwo na miejscu. Różnica między wyceną a spłaconymi długami? 938,63 zł. Na hektar wypadło około 118 tys. zł, przy średniej z dziewięciu umów na poziomie 99 tys. zł. Od 2019 r. rolnicy złożyli 368 takich wniosków. Pozytywnie KOWR rozpatrzył 47. Dla większości zainteresowanych cud, jak widać, wciąż jest towarem deficytowym.
Wniosek prowadził białostocki oddział KOWR, którym kieruje Agnieszka Zawistowska, działaczka podlaskiego PSL. Przez lata prowadziła biuro zarządu wojewódzkiego partii, na którego czele stoi Krajewski. Cała trójka – minister, szef gabinetu i dyrektorka oddziału – startowała do Sejmu z jednej listy w 2019 i 2023 r. Czy ktoś z nich zajmował się wnioskiem? Tego WP nie ustaliła. KOWR podkreśla, że centrala nie brała udziału w postępowaniu. Ministerstwo zapewnia, że ani minister, ani jego zastępcy nie kontaktowali się w tej sprawie z agencją. Zostaje więc tylko troska o rolnika, wspólna lista wyborcza i fakt, że białostocki oddział od 2019 r. zawarł 26 z 47 takich umów w kraju. Czysty zbieg okoliczności. Gdyby jeszcze zagrała orkiestra, można by to nazwać festynem.
12 listopada minister Krajewski napisał na platformie X, że „wokół publicznych pieniędzy nie może być cienia wątpliwości, nawet gdy chodzi o moich współpracowników”. Chodziło o inną publikację: zlecenia KOWR dla firmy powiązanej z rodziną jego społecznego doradcy. Dzień później ogłosił, że nadużyć nie stwierdzono. Cień zdążył zniknąć nadzwyczaj szybko. Trzy dni później Wirtualna Polska opisała sprawę Zarzeckiego. 17 listopada Zarzecki złożył rezygnację, którą minister przyjął, podkreślając, że „w przedstawionej sprawie nie wykazano naruszenia prawa”. Tego samego dnia z funkcji dyrektora generalnego resortu zrezygnował – jak potwierdziła rzeczniczka ministra – Marek Cieśliński. Prawo ocalało. Stanowiska już mniej. Sam Stefan Krajewski pozostał na fotelu i zachęca wszystkich rolników w trudnej sytuacji, by korzystali z tego samego mechanizmu.
Śmiało. Skoro procedura jest powszechna, dostępna i tak skuteczna, kolejka powinna ustawić się już jutro rano. Warunek – rzecz jasna czysto satyryczny – jest prosty: warto wcześniej popracować w gabinecie przyszłego ministra, znać dyrektorkę właściwego oddziału z tej samej listy wyborczej i na wszelki wypadek zrobić sobie krótką przerwę w zatrudnieniu. Reszta, jak zapewnia resort, dzieje się już zgodnie z przepisami. Cudu oficjalnie nie było. Była tylko pomoc. Trafiła, jak zwykle, wyjątkowo celnie.
